Loading...
HomeMy WebLinkAboutwic-guide-to-breastfeeding-hmoIB TUG QAUV TXOGKev Pub Niam Mis 2 « Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis • Niam mis yog tib yam uas koj tus menyuam yuavtsum tau noj rau thawj rau lub hlis. Tom qab rau lub hlis, pib pub tej khoom noj uas kheej rau koj tus menyuam mos liab ntxiv rau niam mis. • Cov menyuam uas noj niam mis yog cov uas muaj kev nojqab haushuv. Cov menyuam uas noj mis mos (formula) muaj mob ntsej rag, raws plab, thiab tsis haum huabcua ntau dua. Cov menyuam uas noj mis mos muaj feem ntau dua yuav dhau los ua tibneeg hnyav phaus, rog lossis muaj mob ntshav qabzib. • Niam mis yog cov uas huv, cobphum, thiab zoo txhua lub sij hawm. • Kev pub niam mis nws zoo rau koj! Nws pab tau kom koj nquag sai dua tom qab thaum koj yug menyuam tas thiab nws yuav pab tau kom koj rov qab yuag sai dua. • Cov leej niam uas pub niam mis yuav muaj feem mob ntshav qabzib qee yam cancer, thiab mob plawv tsawg dua. • Kev pub niam mis yoojyim; nws yoojyim dua rau koj pub niam mis thaum koj tawm hauv tsev mus lawm! Tsis tau nqa thiab ntxuav raj mis lossis tsis tau tov mis li. • Kev pub niam mis zoo dua rau tej uas nyob puagncig yus. Tsis tau npab raj mis, txiv mis, thiab xabnpus los ntxuav li. Cov kws kho menyuam yaus mob hais tias yuav tsum pub niam mis rau cov menyuam mos-liab noj thawj 12 lub hlis ntawm lawv lub neej lossis ntev dua raws li leej niam xav pub thiab tus menyuam xav noj. • Txoj Kev Pib Uas Zoo • Nrhiav Seem Uas Koj Xis • Tswvyim Pab Npauv Nkaus Zoo • Tsevneeg, Cov Phoojywg, thiab Leej Txiv Kev Txhawb Nqa los Pab Tau Thiab • Cov Lus Nug & Lus Teb txog Kev Pub Niam Mis Kev Pub Niam Mis Ib yam khoom plig uas kav mus tas simneej! Sab hauv: Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis » 1 Txoj Kev Pib Uas Zoo • Qhia rau koj tus kws khomob thiab cov neeg saib mob hauv tsev khomob paub tias koj npaj yuav pub niam mis rau koj tus menyuam noj thiab kom lawv tsis txhob muab raj mis lossis lub txiv mis qhuav rau koj tus menyuam ntxais. • Pub niam mis rau koj tus menyuam mos-liab noj sai li uas sai tau tomqab thaum yug nws los. Hais rau koj tus kws khomob thiab cov neeg saib mob paub tias koj xav muab koj tus menyuam mos-liab puag nqaij-npuab-nqaij thawj ib ob teev tomqab thaum yug nws los. • Nug lub tsev kho mob saib lawv puas muaj ib tug Neeg Pab Txog Txheej Txheem Pub Niam Mis Rau Menyuam uas lub Rooj Thoob Teb Chaws Pom Zoo (International Board Certified Lactation Consultant, IBCLC) uas yuav pab tau koj. • Kev pub niam mis rau menyuam noj mas yuav tau xyaum—tib yam li koj xyaum seevcev tshiab. Nws yuav yoojyim zujzus tuaj thaum koj tus menyuam mos-liab loj tuaj lawm. • Xyaum puag koj tus menyuam mos-liab rau li cov seem uas qhia nyob rau nplooj ntawv tomntej no. Koj yuav tau so me ntsis thaum ua koj tus menyuam txawj noj niam mis lawm. • Hu rau koj lub chaw ua hauj lwm WIC yog koj xav tau kev pab los sis muaj lus nug txog kev pub niam mis. Cov menyuam mos-liab yeej yug los noj niam mis. Cia koj tus menyuam mos-liab ua li nws ib txwm paub. Koj tsuas yog pab nws mentsis xwb ces nws yeej txawj noj niam mis lawm. Nws tseem ceeb rau qhov ua kuv pub niam mis mus ntxiv vim nws ua rau kuv tus menyuam mos-liab muaj kev nojqab haushuv dua, nws yoojyim rau kuv, thiab nws pheejyig. — Leej Niam hauv WIC 2 « Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis Uas Koj Xis Nrhiav Seem Puag Tav Toj Zoo rau cov menyuam mos-liab uas me. • Pab txhawb koj tus menyuam mos-liab lub cev thiab lub cajdab. • Muab koj tus menyuam mos-liab puag tav toj plab-npuab-plab nrog koj. • Muab nws ob txhais ceg npuab koj ib sab. • Muab koj tus menyuam mos-liab puag noj sab mis uas tsis yog koj sab tes puag. Pw Ntxeev Tiaj Txoj kev zoo tshaj los pab koj tus menyuam mos-liab ua li nws ib txwm paub. • Pw ntxeev tiaj li uas koj xis; siv tej tog rau-ncoo los xiab yog koj nyiam. • Puag koj tus menyuam nqaij-npuab- nqaij, lossis hnav khaub-ncaws nyias nyias (tsis txhob muab nws qhwv). • Muab koj tus menyuam mos-liab pw tig xub ntiag los npuab rau koj lub hauv siab; cia nws mam li nrhiav koj ob lub mis. Nyob twbywm thiab cia nws noj. • Koj lub cev yuav pab txhawb koj tus menyuam mos-liab; siv tej tog rau-ncoo lossis pam los xiab los tau. Puag Rau ntawm Xubntiag Yog seem uas puag cov menyuam mos-liab uas loj zog lawm. • Muab ib lub tog rau-ncoo tso rau ntawm koj ob txhais ncejpuab. • Puag koj tus menyuam tig ua ntsais, plab-npuab-plab nrog koj. • Muab nws lub tobhau pw ntawm koj txhais cajnpab kom nws lub taubntswg los chwv koj lub txiv mis. • Muab nws txhais tes sab hauv tso hauv qab koj lub mis. Pw Ua Ntsais Yog seem xis rau cov pojniam uas nyuam qhuav yug menyuam nyuaj nyuaj tas lossis pub mis thaum pw. • Siv tog rau-ncoo los xiab kom xis pw. • Ua kom nws lub taubntswg los chwv koj lub txiv mis, tib yam li lwm seem thiab. • Siv koj txhais tes, ib lub tog rau-ncoo, lossis daim pam los xiab thiab txhawb koj tus menyuam. Puag Rau ntawm Ib Sab lossis Puag li Puag Football Zoo rau cov pojniam uas ob lub mis loj loj. • Muab ib lossis ob lub tog rau-ncoo los tso ntawm ib sab los xiab koj txhais cajpab. • Muab koj tus menyuam mos-liab tso saum lub tog rau-ncoo thiab nws ob txhais ceg mus rau hauv koj lub qhovtsos. • Ntxig koj txhais tes rau hauv qab koj tus menyuam lub nrobqaum thiab siv koj txhais tes los txhawb nws lub cajdab. • Puag koj tus menyuam mos-liab rau sab caj npab uas koj muab lub mis rau nws noj. Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis » 3 Zoo rau cov leej niam uas phais menyuam lossis muaj menyuam ntxaib 4 « Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis Cia nws npuav nkaus yog txoj kev uas tus menyuam mos-liab yuav los ntxais tau lub mis. Txoj kev npuav nkaus yog qhov tseem ceeb uas tus menyuam yuav los: • Noj tau mis txaus • Tsis ua rau mob lub txiv mis • Pab ua kom koj ob lub mis muaj kua ntau tuaj ntxiv Ntau tus niam tsev thiab cov menyuam mos liab xav tau kev pab me ntsis thiab kev nplij siab thaum xub thawj. Cia li nco ntsoov, yeej tsis ua li cas yog koj thov kev pab. Nov yog qee lub tswvyim pab: • Nrhiav seem uas koj xis thiab kom muaj ntau yam los pab txhawb. Muab koj tus menyuam puag kom npuab koj. • Puag koj tus menyuam mos-liab kom nus lub taubntswg los ncaj rau koj lub txiv mis. Nyom tus menyuam lub taubhau rov qab mentsis kom nws lub qhovncauj los npuav cuag koj lub txiv mis. Yog koj tus menyuam rua-ncauj loj nws yuav npuav tag nrho koj lub txivmis thaj dub (areola) rau hauv nws lub qhovncauj. • Saib kom pom koj tus menyuam mos- liab lub puabtsaig thiab daim dincauj sab hauv xub chwv lub mis. Thaum npuav mis lawm, tus menyuam lub puabtsaig yuav mus nias lub mis. Koj yuav paub tau tias koj tus menyuam npuav nkaus lub mis ntxais tau mis yog tias: • Yog tias nws ob daim dincauj chom rov sab nrauv, tsis nqawm rov sab hauv. • Ob sab plhu kheej loos toos. • Koj hnov lossis pom tus menyuam mos-liab nqos mis. • Koj tsis hnov mob thaum pub niam mis rau menyuam noj. Tswv yim Pab Npuav Nkaus Zoo Kuv tus menyuam mos-liab pheej tsis npuav nkaus lub txiv mis. Cov neeg hauv WIC pab kuv sim ntau seem, kuv tsis kam tsum li. Ua tsaug WIC! — Leej Niam hauv WIC Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis » 5 • Txhawb leej niam los ntawm cov lus qhuas; txhua yam yuav yoojyim txiv mus. • Txo cov tibneeg tuaj xyuas thiab sijawm rau neeg tuaj xyuas kom tsawg, tshwjxeeb tshaj yog hauv tsev khomob thaum leej niam thiab tus menyuam mos-liab tseem xyaum noj niam mis. • Puag tus menyuam mos-liab nqaij-npuab nqaij. • Kawm kom paub menyuam mos-liab tus cwjpwm, tshwjxeeb tshaj yog qhov nws quaj thiab nws pw. Nrhiav kev pab ntawm cov neeg ua haujlwm hauv WIC. • Hais lus zoo rau leej niam. • Coj leej niam mus nrhiav kev pab txog kev pub niam mis, yog tias nws xav tau. • Thov leej pog pab mus tos cov menyuam tom tsev kawm ntawv. • Pab ua noj, tu tsev, ntxhua khaub-ncaws thiab ntxuav tais diav. • Thov kom tej phoojywg pab ua zaubmov tuaj rau nws noj. los ntawm Tsevneeg, Cov phoojywg thiab leej Txiv Pab tau txoj kev Cia siab Kev Txhawb Nqa Ib tug me nyuam mos liab ncawg los ntawm leej txiv txoj kev hlub, kev saib xyuas, thiab kev sib hais lus. 6 « Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis Ua li kuv lub mis puas yuav muaj kua thaum kuv tus menyuam yug los tag kiag? Muaj.Txawm koj ob lub mis tseem muag, koj ob lub mis twb pib muaj niam cov mis uas xub los ua ntej cov tseem tseem mis (colostrum), uas yog cov mis thawj zaug. Cov mis tshwjxeeb thawj zaug no nws nyeem thiab daj. Nws yuav pab koj tus menyuam xyaum ntxais thiab nqos thiab yog yam uas nws yuav tau noj rau lub sijhawm no. Txawm koj tsuas muaj cov mis thawj zaug no me ntsis xwb los, cov mis uas xub los ua ntej cov tseem tseem mis no muaj protein, vitamins thiab tshuaj tawmtsam kabmob ntau yam uas yuav pab tivthaiv kom koj tus menyuam mos-liab tsis txhob muaj mob. Kuv yuav pub kuv tus menyuam noj mis heev npaum li cas? • Pub mis rau koj tus menyuam mos-liab noj thaum nws tshaib plab. • Pub niam mis rau cov menyuam mos- liab noj li 10 zaus rov sauv ntawm 24 teev twg. • Yog koj tus menyuam mos-liab pheej tsaugzog tas li, koj yuav tau muab nws tsa tej thaum los noj mis. • Cia koj tus menyuam mos-liab mam tx- iavtxim tias thaum twg nws yuav noj mis thiab thaum twg nws yuav tsum. Kev loj hlob sai yog dab tsi? • Kev loj hlob sai yog tej lub sij hawm tsis ntev thaum koj tus me nyuam mos liab loj hlob sai dua, xav noj ntau dua, thiab tej zaum txhoj pob dua. • Kev loj hlob sai muaj thaum tus me nyuam muaj hnub nyoog 7 mus txog 10 hnub, 2 mus txog 3 lub lim piam, 6 lub lim piam, thiab 3 lub hlis. • Npaj siab rau qhov uas koj tus me nyuam yuav xav nyob ze koj thiab xav noj niam mis ntau dua li qub thaum tej lub sij hawm no. Cia li ntseeg koj tus kheej, koj lub cev paub ua li cas thiab yuav ua kom muaj kua mis ntxiv. Ua li kuv lub mis puas yuav muaj kua txaus pub rau kuv tus menyuam noj? • Muaj. Koj yim pub niam mis rau koj tus menyuam mos-liab noj, koj yim yuav muaj kua mis ntau. Yog siv cov mis mos, txawm siv qhov mentsis xwb los, ua rau koj muaj mis tsawg dua. • Cov menyuam mos-liab uas yug tshiab lawv lub plab me heev, nws tsuas luaj li lawv lub nrig xwb, lawv thiaj yuav noj niam mis ntau zaus. • Tom qab ob peb hnub, koj yuav pib muaj kua mis ntau tuaj. • Yog koj xav siv cov txiv mis qhuav, tsis txhob siv mus txog thaum tus menyuam muaj ib lub hlis thiaj li paub tias nws noj niam mis zoo. • Tom qab ob peb hnub, koj ob lub mis yuav puv thiab nruj tuaj. Ces tom qab ob peb lub limtiam, koj ob lub mis yuav pib muag mentsis thiab tsis puv heev lawm. Nws yeej zoo li no; koj cov kua mis tsuas yuav muaj kom txaus koj tus menyuam mos-liab noj xwb. Koj cov kua mis TSIS tau xam mus qhov twg. Lus Nug & Lus Teb Cov Lus Nug & Lus Teb txog Kev Pub Niam Mis Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis » 7 Kuv ua li cas thiaj paub tias kuv tus me nyuam tau kua mis txaus? • Koj yuav paub tias koj tus me nyuam tau kua mis txaus thaum nws nce phaus thiab seb nws siv pes tsawg daim pawj. • Feem coob cov me nyuam mos liab poob ob peb auj (ounces) hauv thawj ob peb hnub. Tom qab 4 hnub, koj tus me nyuam mos liab yuav pib nce phaus, rov qab hnyav li thaum nws yug thaum muaj hnub nyoog li 10 mus rau 14 hnub. • Daim phiaj no qhia seb koj tus me nyuam mos liab yuav siv pes tsawg daim pawj hauv thawj lub lim tiam. • Tsis ua li cas yog tias koj tus me nyuam mos liab siv tej daim pawj ntau tshaj qhia hauv no, tiam sis yog tias koj tus me nyuam mos liab siv tsawg tshaj, cia li hu koj tus kws kho mob. • Thaum muaj 6 mus txog 8 lim tiam, tej zaum nws yuav tsis tso quav npaud; txhua tus ua li no. Nws tseem yuav tsum ua daim pawj ntub li 5 zaug tauj ib hnub. Yuav us li cas kuv thiaj li paub tias yog kuv tus menyuam mos-liab tshaib plab lawm? Xyuas seb puas muaj tej yam no uas qhia tias koj tus me nyuam mos liab tshaib plab ua ntej koj tus me nyuam pib quaj: • Tso nws ob txhais tes ze nws qhov ncauj • Xyab thiab ua rau nws ob txhais tes thiab ceg nkhaus • Hnov ntxais ntxais • Qhib qhov ncauj ntxais Txhob tos txog thaum koj tus me nyuam mos liab pib quaj. Nyuaj ua rau ib tug me nyuam mos liab uas quaj lawm kom noj mis. Ua voj voog qhia seb koj tus me nyuam mos liab siv pes tsawg daim pawj: Me Nyuam Mos Liab Muaj Hnub Nyoog Li Cas Hnub nyoog 1 hnub Hnub nyoog 2 hnub Hnub nyoog 3 hnub Hnub nyoog 4 hnub Hnub nyoog 5 hnub Hnub nyoog 6 hnub Hnub nyoog 7 hnub Daim Pawj Ntub Daim Pawj Tso Quav Thawj lub lim tiam koj tus me nyuam cov quav yuav pauv: Hnub 1–2 Dub, nyeem, thiab nplaum Hnub 3–4 Ntsuab mus rau daj tsim tsawv thiab tsis tshua nyeem Txog Hnub 5 Daj rhuv, zoo li muaj noob thiab muaj dej Koj tus me nyuam mos liab yuav haj yam muaj tej daim pawj uas ntub. 8 « Ib tug Qauv txog Kev Pub Niam Mis Yuav ua li cas kuv thiaj li paub tias kuv tus menyuam tsau plab lawm? Cia koj tus menyuam mos-liab mam txiavtxim tias thaum twg nws tsau lawm. Cwj cov cim no: • Nws ntxais tsis heev lossis tsum lawm • Ob txhais cajnpab thiab tes nyob twbywm • Tus menyuam mos-liab tso lub txiv mis lawm • Tus menyuam mos-liab tsaugzog lawm Mis nruj yog dab tsi? Mis nruj yog thaum koj ob lub mis o o thiab mob heev, tej zaum yog vim koj tsis tau pub mis ib zaug los yog koj tos ntev me ntsis kom pub mis. Ua rau koj ob lub mis “tawv cuag pob zeb” thiab tej zaum yuav nyuaj rau koj tus me nyuam mos liab npuav nkaus zoo zoo. Hu koj tus Neeg Pab Txog Txheej Txheem Pub Niam Mis Rau Me Nyuam hauv WIC los sis tus neeg tawm tswv yim kom txais tau tswv yim thiab tej lus qhia. Nov yog tej lub tswv yim pab kom thiaj li tsis mob ntau: • Ua ntej pub niam mis, cia li da dej siv cov dej sov los yog tso daim ntaub sov npuab rau koj lub mis. • Xuas tes los yog siv tshuab nqus mis kom ua rau niam mis me ntsis tawm thiaj li yuav ua rau koj lub mis tsis nruj heev ua yooj yim rau koj tus me nyuam mos liab npuav nkaus. • Yog tias koj lub mis nruj dhau ua nyuaj rau koj tus me nyuam npuav nkaus, cia li hu tus neeg pab txog txheej txheem pub niam mis rau me nyuam hauv WIC thiab nug txog tus txheej txheem zaws kom rov mos muag. • Tom qab pub mis, tso tej pob nab kuab rau koj ob lub mis tau 20 feeb kom pab tsis o tuaj. Koj siv tau hnab taum mog khov nab kuab thiab. • Tsis txhob ntxiv mis mos rau nws, nres ib zaug los yog nres kom pub niam mis. Ua li no ntshe yuav ua rau koj lub mis nruj dua li qub. Qhov tseem ceeb kom tiv thaiv ua rau lub mis tsis txhob o o yog kev pub niam mis ntau zaus, 10 zaus los yog ntau dua nyob hauv 24 xuab moos. Kuv paub tias kuv tus me nyuam mos liab tsau lawm thaum nws tig nws taub hau thiab tsis noj mis lawm thiab cia li tsaug zog. —Leej niam hauv WIC 9 Ua li kuv puas yuav tau caiv teej khoom noj thiab dej haus yog tias kuv pub menyuam noj niam mis? • Koj tsis tas noj zaub mov uas tshwj xeeb thaum koj pub niam mis. Qhov zoo tshaj yog kev noj ntau yam zaub mov uas zoo rau lub cev. Tiam sis, koj tseem yuav ua tau cov kua mis “zoo” tab txawm koj tsis noj tej yam zaub mov “yog” txhua txhua hnub. • WIC muab leej niam uas pub niam mis ib pob zaub mov uas muaj nqis dua li cov niam uas tsis pub niam mis. Nug koj cov neeg ua hauj lwm hauv WIC seb muaj dab tsi nyob haud. • Yuav tau haus dej kom txaus rau koj tus kheej. Haus dej ntau los yeej tsis ua rau kom mis muaj kua ntxiv. • Txo kafes, tea, dej qabzib, dej ntxiv zog, thiab lwm yam dej uas muaj kafes. Haus kafes ntau yuav ua rau koj tus menyuam mos-liab quaj taug. • Raws li Amelikas Teb lub Koom Haum rau cov Kws Kho Me Nyuam tej Kev Mob, ib leej niam uas tab tom pub mis haus tau dej cawv me me. Koj yuav tsum tsis txhob haus cawv ntau ntau los sis txhua hnub vim ua li no ua tau rau koj tus me nyuam mos liab raug tau mob. Cov cawv ntxaum mus hauv koj cov kua mis; ces yog tias koj haus cawv lawm, tos li 2 mus rau 3 xuab moos ua ntej koj pub mis. Nrog koj tus neeg ua haujlwm hauv WIC tham txog kev noj tshuaj, haus luamyeeb, haus cawv lossis lwm yam uas koj txhawj txog. Ua li kuv yuav pub niam mis li cas thaum muaj neeg coob coob? • Muab ib daim khaub ncaws qhwv menyuam los xiab hauv qab ntawm koj txoj hlua khiab mis thiab muab npog tus menyuam mos-liab. • Siv ib txoj hlab khiab menyuam. Yog txawj khiab, koj tus menyuam yuav noj tau mis thaum koj mus yuav khoom tom khw lossis mus kev. • Hnav ib lub tso loj looj lub tsho khuam. Qhov no yuav ua rau koj cem tau lub tso loj thiab muab mis rau koj tus menyuam mos-liab noj, thiab siv lub tsho loj los npog koj thiab koj tus menyuam mos-liab. Tsis tau nqa dabtsi mus ntxiv li! • Xyaum tom tsev nrog koj tus me nyuam mos liab ua ntej koj tawm mus xwv kom koj yuav xis nyob. • Kalifonias tso cai rau neeg pub niam mis tau thaum muaj neeg coob coob. Nws tseem ceeb heev rau qhov ua k u v pub niam mis rau ku v t u s menyuam noj vim nw s u a rau tus menyuam n c a w g k u v thiab nws yog ib y a m u a s k u v ib leeg xwb thiaj l i m u a b t a u rau kuv tus menyu a m mos-liab. Ntxiv mus, n w s zoo heev thiab mua j nujnqis rau wb ob le e g . —Leej niam hauv W I C California Department of Public Health, California WIC Program Lub koomhaum no yog ib lub uas pab txhua tus sibtxig sibluag. 1-800-852-5770 #910255 (Hmong) Rev 02/17 Tsev Neeg Yuav Noj Qab Nyob Zoo Nrog WIC! WIC yog ib qhov chaw zoo rau kev mus nrhiav kev txhawb txog kev pub niam mis thiab mus nrhiav kev kawm.